W piątek młoda sąsiadka płakała na klatce: catering odwołał wesele "z przyczyn losowych", szesnaście osób, sobota. Do rana smażyłyśmy z Wandą kotlety, bigos dochodził w dwóch garach, tort dopiekła pani spod dziewiątki. O piętnastej stoły były zastawione. Pan młody do dziś mówi do mnie "szefowo".
Zapach spalenizny poczułam, zanim otworzyłam drzwi na klatkę. Nie, to nie palił się żaden garnek - to Ola spod czwórki paliła papierosa na schodach, a ona nie pali. Siedziała na stopniu w dresie i kapciach, z telefonem w jednej ręce i niedopałkiem w drugiej, i płakała tak, że ramiona jej podskakiwały.
- Ola, dziecko, co się stało? - zapytałam, chociaż w pierwszej chwili pomyślałam o najgorszym, że Damian odszedł, że ktoś zachorował.
- Catering - wydusiła między szlochami. - Odwołali. Na jutro. Na wesele.
Stanęłam jak wryta. Sobota, szesnaście osób, a firma odwołuje w piątek wieczorem. SMS-em. Ola pokazała mi ekran - trzy suche zdania, przepraszamy, z przyczyn losowych, zwrot zaliczki w ciągu czternastu dni roboczych. Jakby to nie było wesele, tylko zamówienie na papier do drukarki.
Mam na imię Lucyna, skończyłam w marcu sześćdziesiąt trzy lata i od czterech jestem na emeryturze. Trzydzieści lat przepracowałam w fabryce - ostatnie piętnaście jako szefowa zmiany. Wstawałam o czwartej, kończyłam o czternastej, a potem szłam do domu i gotowałam obiad dla czterech osób. Teraz gotuję dla siebie i kota, i czasem dla Wandy z piątego, kiedy wpadnie na kawę.
To Wanda usłyszała płacz pierwsza. Wychyliła się z klatki w szlafroku i od razu zrozumiała sytuację. Nie pytała, nie współczuła, nie kiwała głową. Powiedziała jedno zdanie, które mnie uruchomiło.
- Lucynka, ile osób?
- Szesnaście - odpowiedziałam, zanim Ola zdążyła otworzyć usta.
Wanda skinęła głową i zniknęła w mieszkaniu. Po trzech minutach wróciła w fartuchu, z kartką i długopisem.
- To piszemy menu - powiedziała. - Ola, przestań ryczeć i powiedz, czy ktoś jest weganinem albo nie je wieprzowiny.
Nikt nie był weganinem. To był dobry początek.
Do dwudziestej pierwszej miałyśmy plan. Bigos - bo miałam w zamrażarce trzy porcje, które robiłam na zapas, a Wanda miała kolejne dwie. Kotlety schabowe - bo to jest danie, którego nikt nie odmówi, a ja przez trzydzieści lat robiłam je z zamkniętymi oczami. Sałatka jarzynowa - bo to zrobiłaby nawet Ola, choć Ola nigdy wcześniej nie obrała tyle ziemniaków naraz. Barszcz z uszkami z mrożonek Wandy, które trzymała na Boże Narodzenie. I tort.
Z tortem był problem. Żadna z nas nie piekła tortów weselnych. Ale pani Jadzia spod dziewiątki - emerytowana cukierniczka, która od lat robiła torty na chrzciny i komunie dla pół osiedla - odebrała telefon po drugim sygnale.
- Na kiedy? - zapytała.
- Na jutro na piętnastą.
Cisza. Potem westchnienie.
- Przyjdę o szóstej rano z foremkami. Ile pięter?
- Dwa - powiedziałam szybko, zanim Ola zdążyła poprosić o trzy.
O dwudziestej drugiej trzydzieści moja kuchnia wyglądała jak zaplecze stołówki. Na blacie leżały cztery kilogramy schabu, miska jajek, bułka tarta w trzech różnych opakowaniach i siatka cebuli, którą Ola przyniosła z nocnego sklepu, dysząc jak po maratonie. Wanda kroiła kapustę w swoim mieszkaniu - moje dwa gary były już zajęte bigosem, więc jej trzeci gar pracował na piętrze wyżej.
Smażyłam kotlety do pierwszej w nocy. Ola stała obok i panierzyła - pokazałam jej raz, poprawiłam dwa razy, za trzecim razem robiła to sama. Trzęsły jej się ręce, ale nie z zimna.
- Pani Lucyno - powiedziała cicho, kiedy odwracałam trzeci talerz kotletów na papierowe ręczniki. - Ja przepraszam, że ja nigdy wcześniej... że ja nawet nie wiedziałam, jak pani ma na imię. Trzy lata tu mieszkam i...
- Smażymy kotlety, nie robimy rachunku sumienia - przerwałam. - Podaj mi jajko.
Podała. I uśmiechnęła się po raz pierwszy tego wieczoru.
O drugiej w nocy zapukała Wanda z garnkiem barszczu i uszkami w foliowym worku. Postawiła garnek na podłodze w przedpokoju, bo w kuchni nie było już miejsca, i powiedziała, że idzie spać na trzy godziny.
O piątej trzydzieści obudziło mnie buczenie telefonu. Wanda: "Wstajesz czy smażę sama?" Wstałam. Bolały mnie plecy i kolano, ale kuchnia pachniała bigosem i kotletami, i ten zapach był lepszy niż jakikolwiek lek na kręgosłup.
O szóstej przyszła pani Jadzia z torbą foremek, mąki i masła. Zajęła cały stół, wypraszając z kuchni mnie, kota i sałatkę jarzynową. Pracowała w milczeniu, z precyzją, której nie widziałam od lat. Biszkopt, krem, owoce, drugi biszkopt, krem, lukier. Dwa piętra, jak obiecała.
Ola biegała między mieszkaniami jak łączniczka - nosiła talerze, pożyczała sztućce, zbierała serwetki. Jej matka przyjechała z drugiego końca miasta z obrusami, które leżały w szafie od własnego wesela. Były trochę pożółkłe, ale po prasowaniu wyglądały porządnie.
O czternastej Damian - pan młody, wysoki chłopak w za szerokim garniturze, który wyglądał, jakby nie spał całą noc, bo nie spał - wszedł do mojej kuchni. Stanął, popatrzył na blaty zastawione talerzami, na tort z dwoma piętrami schładzający się na parapecie, na mnie w fartuchu poplamiony tłuszczem od kotletów.
- Pani Lucyno - zaczął i urwał.
- Nie dziękuj jeszcze - powiedziałam. - Najpierw przenieś te półmiski na dół, bo ja już nie dam rady.
O piętnastej stoły w świetlicy na parterze były zastawione. Bigos, kotlety, sałatka, barszcz, tort. Serwetki pani Jadzi. Obrusy matki Oli. Kwiaty z działki sąsiada z parteru, który nic nie gotował, ale rano przyniósł wiadro tulipanów i narcyzów bez pytania.
Wesele dla szesnastu osób. Małe, ciasne, głośne. Damian tańczył z Olą przy muzyce z laptopa. Wanda piła wódkę z ojcem pana młodego i opowiadała mu o swoim pierwszym mężu, co robiła tylko po trzecim kieliszku. Pani Jadzia siedziała w kącie i uśmiechała się do tortu jak do własnego dziecka.
Ja stałam w kuchni świetlicy i zmywałam talerze. Nie dlatego, że musiałam - dlatego, że tak mi było dobrze. Ciepła woda, brzęk szkła, muzyka zza ściany. Trzydzieści lat stałam przy taśmie i pilnowałam, żeby wszystko działało. Potem cztery lata siedziałam w domu i pilnowałam, żeby nie zwariować z ciszy. A teraz zmywałam talerze po cudzym weselu i czułam się bardziej potrzebna niż przez ostatnie cztery lata razem wzięte.
Ola wpadła do kuchni z półmiską po bigu.
- Pani Lucyno, niech pani idzie tańczyć, ja pozmywam.
- Ja nie tańczę.
- To niech pani przynajmniej usiądzie i zje tort. Pani Jadzia mówi, że krem jest firmowy, taki jak robiła w cukierni dwadzieścia lat temu.
Usiadłam. Zjadłam kawałek tortu. Był dobry - masło, wanilia, lekki krem, nie za słodki. Pani Jadzia naprawdę nie zapomniała.
Tydzień później ktoś zapukał do moich drzwi. Damian, w dżinsach i kurtce, z foliową torbą.
- Szefowo - powiedział. - Przyniosłem pani garnek z powrotem. I taki jeden drobiazg.
"Drobiazg" to była doniczka z fiołkami i kartka: "Dla Szefowej - od Oli i Damiana".
Postawiłam fiołki na parapecie, obok tortu, którego resztki zjadł kot. I pomyślałam, że w fabryce też tak było - przychodzili nowi, nie wiedzieli, jak się do mnie zwracać, a potem mówili "szefowo" i to nie brzmiało jak stanowisko, tylko jak coś bliższego.
Wanda wpadła wieczorem na kawę.
- I co, Lucynka, będziemy teraz robić catering na całe osiedle?
- Nie przesadzaj - powiedziałam.
Ale garnek już stał na kuchence. Na wszelki wypadek.
