W marcu syn pożyczył mój samochód - "na tydzień, do naprawy swojego". Do przychodni jeżdżę autobusem z przesiadką. W sobotę widziałam przez okno, jak myje mój samochód przed swoim blokiem. Na lusterku wisiał nowy zapach choinki.
Kiedyś myślałam, że Roman jest po prostu roztargniony. Że zapomina oddać, bo mu wyleciało z głowy, bo ma tyle na głowie - praca, kredyt, Patrycja z jej wymaganiami. Tak sobie tłumaczyłam przez lata.
Wiertarkę, którą pożyczył na weekend, oddał po czterech miesiącach. Komplet garnków ode mnie na ślub - te Gerlachowe, drogie - widziałam u niego w kuchni po dwóch latach i nie powiedziałam ani słowa. A teraz samochód.
Mam na imię Barbara, od trzydziestu lat prowadzę mały sklep papierniczy przy Sobieskiego w Sosnowcu. Piętnaście metrów kwadratowych, zeszyty, długopisy, kartki okolicznościowe, kleje do szkoły.
Nic wielkiego, ale moje. Samochód też mój - srebrny Hyundai, rocznik 2018, kupiony z oszczędności po śmierci Henryka. Mąż umarł sześć lat temu i auto było pierwszą rzeczą, którą kupiłam sama, dla siebie. Wybrałam kolor, wybrałam model, pojechałam do salonu i powiedziałam: ten. Nikt mi nie doradzał, nikt się nie wtrącał. To było ważne.
Roman zadzwonił w marcu, w poniedziałek, koło ósmej rano. Wiedział, że o tej porze jeszcze jestem w domu, jeszcze nie otworzyłam sklepu.
- Mamo, mój padł na skrzyżowaniu, chyba rozrząd, nie wiem jeszcze. Pożycz mi na tydzień, dobrze? Odwiozę cię do sklepu i będę cię woził, gdzie trzeba.
Tydzień. Powiedział tydzień.
Oddałam mu kluczyki tego samego dnia. Przyjechał, zabrał auto, odwiózł mnie do sklepu. Następnego dnia miał mnie zabrać do przychodni reumatologicznej - mam termin co miesiąc, kolana już nie te. Nie przyjechał. Napisał SMS-a: "Sorry mamo, zebranie w robocie, weź taksówkę, oddam". Wzięłam autobus z przesiadką na Zagórzu. Czterdzieści minut w jedną stronę.
Minął tydzień. Potem drugi. Zadzwoniłam.
- Romek, co z autem?
- Mamo, mechanik mówi, że mój jeszcze tydzień. Dasz radę?
Dałam radę. Trzeci tydzień. Czwarty. Za każdym razem dzwoniłam, za każdym razem słyszałam nową wersję: część trzeba zamówić, mechanik zachorował, Patrycja potrzebowała na wtorek, bo miała szkolenie i nie mogła autobusem z małą.
Patrycja. Synowa. Trzydzieści lat, pilates, paznokcie jak szpony, i uśmiech, który gasi się, kiedy wychodzę z pokoju. Nie mam nic do Patrycji - naprawdę nie mam - ale kiedy Roman mówił "Patrycja potrzebowała", czułam, jak coś we mnie twardnieje. Bo Patrycja potrzebowała mojego samochodu, żeby pojechać na szkolenie. A ja potrzebowałam go, żeby dojechać do lekarza z bolesnymi kolanami. I to ja miałam "dać radę".
W piątek zamknęłam sklep wcześniej, bo pani Krysia z naprzeciwka powiedziała, że widzi mojego Hyundaia zaparkowanego przy bloku Romana codziennie. Codziennie. Nie u mechanika. Nie na warsztacie. Pod jego klatką.
Pojechałam autobusem. Dwadzieścia minut. Stanęłam na przystanku naprzeciwko jego bloku i czekałam. Nie wiem, na co. Może chciałam się upewnić. Może chciałam mieć pewność, zanim powiem coś, czego nie będę mogła cofnąć.
Stałam tam piętnaście minut. Potem wyszedł Roman. W dresie, z wiadrem, z gąbką. Podszedł do mojego samochodu i zaczął go myć. Spokojnie, starannie, jakby mył swoje własne auto. Otworzył drzwi kierowcy - na lusterku wisiał nowy zapach. Choineczka. Zielona. Henryk zawsze wieszał choineczki w samochodzie, cytrynowe. Roman wieszał leśne.
To był jego zapach. W moim samochodzie.
Stałam na tym przystanku i patrzyłam, jak mój syn ściera brud z mojego auta, i czułam coś dziwnego. Nie złość - tego bym się spodziewała. Raczej takie zimne zdziwienie, jak wtedy, kiedy otwierasz szufladę i zamiast swoich rzeczy widzisz czyjeś.
On nawet nie patrzył w stronę przystanku. Był spokojny. Zadowolony. Mężczyzna myjący swój samochód w sobotnie przedpołudnie.
Nie podeszłam. Wróciłam na przystanek i pojechałam do domu. Siedziałam w kuchni z herbatą i myślałam o tym, jak wychowywałam Romana. Sama, bez Henryka - bo Henryk umarł, kiedy Roman miał dwadzieścia dziewięć lat, ale tak naprawdę bez Henryka wychowywałam go od zawsze. Henryk pracował na dwie zmiany w hucie, wracał zmęczony, jadł, siadał przed telewizorem. Kochał nas, nie wątpię, ale wychowanie - to była moja działka.
Dawałam Romanowi wszystko. Nie dlatego, że mnie prosił - dlatego, że sama chciałam. Opłaciłam mu kurs prawa jazdy. Dołożyłam do pierwszego samochodu. Kiedy brał kredyt na mieszkanie, wpłaciłam wkład własny - czterdzieści tysięcy, wszystkie oszczędności. Kiedy urodziła się Hania, kupiłam wózek, łóżeczko, cały komplet. Kiedy Patrycja chciała malować pokój dziecięcy na konkretny kolor z katalogu, pojechałam do trzech sklepów, żeby znaleźć właściwy odcień.
To nie było poświęcenie. To było normalne - tak robiły matki. Tak robiła moja matka, tak robiły matki moich koleżanek. Dajesz dziecku, bo je kochasz, i nie oczekujesz nic w zamian.
Problem w tym, że Roman się tego nauczył. Nauczył się, że mama da radę, mama poczeka, mama się nie obrazi. I ja go tego nauczyłam.
Zadzwoniłam do niego w niedzielę wieczorem. Krótko.
- Romek, widziałam, jak myłeś mój samochód. Pod swoim blokiem.
Cisza.
- Mamo...
- Auto twojego mechanika jest naprawione od kiedy?
Kolejna cisza. Dłuższa.
- Od dwóch tygodni - powiedział w końcu. - Ale mamo, twój lepiej jeździ, jest nowszy, i Patrycja mówi...
- Romek - przerwałam mu. - Przyjedź jutro rano i odstaw samochód pod mój blok. Kluczyki wrzucisz do skrzynki.
- Mamo, no nie bądź taka, to przecież...
- Jutro rano.
Rozłączył się. Nie powiedział "dobrze". Nie powiedział "przepraszam".
Nie spałam do drugiej w nocy. Leżałam i myślałam, czy przesadziłam. Czy jestem tą matką, która robi z igły widły. Trzydzieści lat prowadzenia sklepu nauczyło mnie jednego: jeśli klient raz nie zapłaci i mu odpuścisz, nie zapłaci nigdy. Ale to był mój syn, nie klient. Mój jedyny syn.
Rano o siódmej wyjrzałam przez okno. Hyundai stał pod blokiem. Srebrny, czysty, umyty. Na lusterku nadal wisiała choineczka - leśna, Romana. Zeszłam na dół w szlafroku. Otworzyłam drzwi samochodu. Pachnął inaczej. Fotel kierowcy był przesunięty do tyłu, jak dla kogoś wyższego ode mnie. Na tylnym siedzeniu leżał pluszowy królik Hani.
Wzięłam królika, przestawiłam fotel, zdjęłam choineczkę z lusterka. Wsiadłam za kierownicę i przez chwilę siedziałam nieruchomo. Moje auto. Mój Hyundai, kupiony za moje pieniądze, po śmierci mojego męża.
Królika zaniosę Hani w niedzielę. Odwiozę go sama. Swoim samochodem.
Ale kiedy wjeżdżałam na parking pod przychodnią, myślałam o jednym. Nie o samochodzie. O tym, że przez trzydzieści lat dawałam Romanowi wszystko i ani razu nie powiedziałam "oddaj". I że on naprawdę myślał, że tak ma być. Że to nie złodziejstwo - to po prostu mama.
Może miał rację. Może to naprawdę byłam ja - mama, która nigdy nie mówi "nie". I może to krótkie "jutro rano" było pierwszym "nie" od trzydziestu lat.
Nie wiem, czy Roman się obraził. Nie dzwonił. Patrycja też nie. W sklepie przyszedł wtorek, potem środa. Pani Krysia zapytała, czy już odzyskałam auto. Powiedziałam, że tak. Nie powiedziałam, co czuję. Bo nie wiem jeszcze, co czuję.
Wiem tylko, że choineczka leśna leży teraz w szufladzie w przedpokoju. Czasem otwieram szufladę i na nią patrzę. Pachnąć już nie pachnie. Ale przypomina mi, że granice trzeba wyznaczać samemu - nikt inny tego za ciebie nie zrobi.
