Kiedy odszedł, zostawił mi kredyt na dom i "radź sobie". Ostatnią ratę spłaciłam w czerwcu. W lipcu przyjechał z synem "zobaczyć, jak dom stoi" i zapytał, czy nie sprzedamy, bo "połowa jest jego". Zrzeczenie podpisał u notariusza w 2011 - sam przyniósł, żeby "nie płacić rat".
Gdybym w tamten czerwcowy poniedziałek wiedziała, co przyniesie lipiec - pewnie i tak bym zapłaciła tę ostatnią ratę. Ale otworzyłabym szampana z innym wyrazem twarzy.
Stałam wtedy w kolejce na poczcie w Siedlcach z blankietem przelewu i trzęsącymi się rękami. Nie dlatego, że kwota była duża. Dlatego, że była ostatnia. Trzynaście lat rat. Sto pięćdziesiąt sześć przelewów. Każdy jeden wykonany samodzielnie, bez jednej złotówki od człowieka, który podpisał się pod tym kredytem razem ze mną.
Nazywam się Wiesława. Przez dwadzieścia sześć lat pracowałam na zmianach w fabryce opakowań pod Siedlcami - ostatnie osiem jako szefowa zmiany. Kiedy mówię "zmiana", ludzie myślą, że to tak jak w biurze, tylko w innych godzinach. Nie. To znaczy, że na Wigilię wychodziłam z domu o czwartej rano, a Wielkanoc zaczynałam od mycia linii produkcyjnej. Ale to ta praca spłaciła dom. Każdy metr kwadratowy, każda dachówka, każdy parapet.
Leszek odszedł w dwa tysiące dziesiątym. Bez awantury, bez trzaskania drzwiami. Po prostu pewnego czwartku powiedział, że się wyprowadza do Katarzyny z biura nieruchomości, gdzie załatwialiśmy papiery do działki.
- I co z kredytem? - zapytałam.
- Radź sobie - powiedział. - Dom jest twój, skoro tak bardzo ci na nim zależy.
Wtedy miałam czterdzieści trzy lata, syna Bartka w technikum i ratę, która zjadała prawie połowę mojej pensji. Leszek zarabiał lepiej ode mnie. Kiedy zniknął z domu, zniknęła też połowa budżetu.
Przez pierwsze pół roku nie spałam. Liczyłam w głowie: rata, rachunki za prąd i gaz, jedzenie, podręczniki dla Bartka, ubezpieczenie. Wychodziło, że brakuje. Zawsze brakowało. Brałam nadgodziny. Soboty, niedziele, święta. Bartek wracał ze szkoły do pustego domu, odgrzewał sobie obiad, odrabiał lekcje sam. Miał piętnaście lat i nagle dorosł o pięć.
W dwa tysiące jedenastym Leszek zadzwonił. Chciał, żebyśmy formalnie podzielili majątek, bo Katarzyna naciskała, żeby "mieć czyste papiery". Zaproponował, że zrzeknie się swojej części domu, jeśli ja nie będę żądać alimentów na Bartka ani spłaty jego połowy kredytu.
- Podpiszę wszystko u notariusza - powiedział. - Byle nie płacić tych rat.
Podpisał. Akt notarialny, czarno na białym: Leszek Majewski zrzeka się wszelkich praw do nieruchomości. Podpis, pieczątka, data. Schowałam ten dokument do szuflady w sypialni, pod pościelą, jak relikwię. Bo to był mój jedyny dowód, że ten dom jest tylko mój.
I zaczęłam spłacać. Sama.
Trzynaście lat to dużo czasu. W trzynaście lat Bartek skończył technikum, potem studia zaoczne, ożenił się z Olą, urodziła im się Zuzia. W trzynaście lat ja awansowałam na szefową zmiany, przeszłam operację kolana, pochowałam matkę i dwa razy wymieniłam piec. W trzynaście lat dom, który Leszek zostawił jako niedokończoną skorupę z kredytem, stał się miejscem z ogrodem, z altanką, z huśtawką dla wnuczki.
Leszek przez te trzynaście lat nie zapytał ani razu, jak stoi dom. Ani razu nie zaproponował, że dołoży do raty. Spotykał się z Bartkiem od czasu do czasu, zabierał go na piwo, opowiadał, jak mu się dobrze układa z Katarzyną. Bartek wracał z tych spotkań milczący.
- Tata mówi, że fajnie wyremontowałaś ogród - powiedział kiedyś. I nic więcej.
Ostatnią ratę zapłaciłam czwartego czerwca. Na poczcie, bo lubiłam chodzić na pocztę z przelewami. Mogłam ustawić zlecenie stałe, ale nie chciałam. Chciałam co miesiąc trzymać w ręku ten blankiet, patrzeć na malejącą kwotę pozostałą do spłaty i wiedzieć, że to ja, Wiesława, zmiana po zmianie, nadgodzina po nadgodzinie, spłacam własny dach nad głową.
Pani w okienku powiedziała:
- Ostatni przelew, tak? - Bo znała mnie od lat.
- Ostatni - powiedziałam i wyszłam na parking z oczami pełnymi łez. Zadzwoniłam do koleżanki Basi. Powiedziałam: zrobiłam to. Basia powiedziała: otwieram wino, przyjeżdżaj.
Minął miesiąc. Lipiec, upał, Zuzia biegała po ogrodzie przez zraszacz. Siedziałam na tarasie z kawą, kiedy na podjeździe zaparkował srebrny volkswagen, którego nie znałam.
Wysiadł Leszek. Za nim Bartek. Nie zapowiedzieli się. Leszek miał na sobie lnianą koszulę i nowe okulary przeciwsłoneczne. Wyglądał jak ktoś, kto przyjechał na wczasy.
- Cześć, Wiesia - powiedział. - Pięknie tu u ciebie. - Rozejrzał się po ogrodzie, po nowej altance, po żywopłocie, który przycinałam co dwa tygodnie. - Chciałem pogadać.
Bartek stał z boku. Nie patrzył mi w oczy.
- Wejdźcie - powiedziałam, bo tak mnie wychowano. Goście to goście, nawet jeśli jeden z nich zostawił ci kredyt i powiedział "radź sobie".
Usiedliśmy w kuchni. Leszek pił kawę i chwalił kafelki. Potem powiedział to, po co przyjechał.
- Wiesia, ten dom jest wart teraz cztery razy więcej niż wtedy. Może byśmy sprzedali i podzielili? Połowa jest moja, w końcu wspólnie braliśmy kredyt.
Cisza. Zuzia za oknem piszczała, bo zraszacz trafił ją w twarz.
- Leszek - powiedziałam spokojnie. - Ty podpisałeś zrzeczenie u notariusza. W dwa tysiące jedenastym. Sam przyniosłeś papiery.
- No tak, ale to było wtedy. Teraz sytuacja jest inna. Katarzyna... - urwał. - No, nie układa nam się. Muszę jakoś stanąć na nogi.
Popatrzyłam na Bartka. Bartek wpatrywał się w swoje dłonie.
- Bartek, ty o tym wiedziałeś? - zapytałam.
- Mamo, tata mnie poprosił, żebym przyjechał, bo sam się bał. Ja mu powiedziałem, że to bez sensu, ale...
- Ale przyjechałeś.
- Bo to mój ojciec.
To zdanie bolało bardziej niż wszystko, co powiedział Leszek. Bo Bartek wiedział. Wiedział, że przez trzynaście lat wstawałam o czwartej rano, żeby utrzymać ten dom. Wiedział, że jadłam chleb z masłem na kolację, bo pieniądze szły na ratę. I mimo to wsiadł w samochód z ojcem i przyjechał tu, żeby mi powiedzieć, że "połowa jest jego".
Wstałam, poszłam do sypialni i wyciągnęłam teczkę spod pościeli. Akt notarialny, zaświadczenie z banku o całkowitej spłacie kredytu, wydruk z księgi wieczystej. Położyłam na stole przed Leszkiem.
- Czytaj - powiedziałam. - Wszystko tu jest. Twój podpis, twoje zrzeczenie, moja spłata. Każda złotówka udokumentowana.
Leszek przejrzał papiery. Pobladł lekko. Potem odłożył je na stół i powiedział:
- No dobra. Ale może byśmy jakoś po ludzku...
- Po ludzku - powtórzyłam. - Po ludzku to było, kiedy Bartek miał piętnaście lat i jadł sam obiad, bo ja byłam na trzeciej zmianie, a ciebie nie było. Po ludzku to było, kiedy mama umarła i nie miałam za co kupić wieńca, bo wszystko szło na ratę. Po ludzku było wtedy, Leszek. Nie teraz.
Wyjechali przed ósmą. Bartek zadzwonił wieczorem.
- Mamo, przepraszam - powiedział cicho.
- Wiem - odpowiedziałam. - Wiem, że przepraszasz.
Nie powiedziałam, że jest w porządku, bo nie było. Ale nie powiedziałam też, że mu nie wybaczę. Bo to mój syn. I wiem, że miłość do ojca nie jest zdradą matki - nawet jeśli w tamtym momencie tak to czułam.
Leżałam potem długo w ciemności i słuchałam, jak dom pracuje. Skrzypienie desek na strychu, tykanie zegara w przedpokoju, lekki szum wentylatora. Mój dom. Spłacony. Mój.
Rano wstałam, zrobiłam kawę, wyszłam na taras. Sąsiadka Marysia podlewała grządki za płotem.
- Wiesława, ładnie ci ta lawenda zakwitła! - zawołała.
- Ładnie - powiedziałam. - Trzynaście lat, ale zakwitła.
Marysia nie zrozumiała. Ale ja tak.
