Rachunki za prąd opłaca mi wnuczka w telefonie, a ja co dziesiątego oddaję jej sto osiemdziesiąt złotych w kopercie - "babciu, po co ci prowizja na poczcie".
Dzień po Wszystkich Świętych przyszedł monter z Tauronu wstrzymać dostawę: zaległość od kwietnia, 1 318 złotych. Zadzwoniłam do wnuczki. "Babciu, tylko nie mów mamie".
Wycierałam wazon po chryzantemach, kiedy zadzwonił domofon. Był drugi listopada, w przedpokoju jeszcze pachniało woskiem od zniczy, które nie zmieściły się wczoraj na grobie Stefana i wróciły ze mną do domu.
- Pani Teresa Nowicka? Z energetyki, w sprawie wstrzymania dostawy.
Myślałam, że się przesłyszałam. Wpuściłam go, bo kto by nie wpuścił. Młody chłopak w granatowej kurtce, tablet w ręku. Stanął w progu i odwrócił ekran w moją stronę.
- Zaległość od kwietnia. Tysiąc trzysta osiemnaście złotych. Były wezwania, pani nie reagowała.
- Jakie wezwania? Przecież ja płacę. Co miesiąc płacę.
I powiedziałam mu to, co od dwóch lat mówiłam każdemu, kto pytał - sąsiadce z czwartego piętra, siostrze w Nysie, księdzu po kolędzie. Że rachunki opłaca mi wnuczka w telefonie, a ja co dziesiątego oddaję jej sto osiemdziesiąt złotych w kopercie.
Oliwka sama to wymyśliła. "Babciu, po co ci prowizja na poczcie, po co masz stać w kolejce na tych swoich nogach". Założyła mi jakieś konto, wpisała tam swój numer i swój e-mail, a mnie zostało tylko przygotować kopertę.
Monter patrzył na mnie tak, jak się patrzy na kogoś, kogo jest szkoda.
- Proszę pani, ja muszę to zrobić. Ale mam jeszcze trzy adresy na tym osiedlu. Jak pani do mojego powrotu pokaże potwierdzenie wpłaty, to wpiszę, że zapłacone, i licznika nie ruszam.
Zostawił mi kartkę z numerem konta. Drzwi się zamknęły, a ja stałam w przedpokoju i liczyłam na palcach, jak kiedyś resztę za ladą w spożywczym, gdzie przestałam czterdzieści lat. Kwiecień, maj, czerwiec, lipiec. Siedem kopert. Siedem razy wnuczka całowała mnie w policzek, chowała kopertę do torebki i mówiła: "Załatwione, babciu".
Zadzwoniłam. Odebrała po czwartym sygnale, zdyszana, w tle piszczały kasy - w weekendy i w wolne dni dorabia w drogerii.
- Oliwka, był u mnie monter. Chcą mi odciąć prąd. Mówi, że od kwietnia nic nie wpłynęło.
Cisza. Długa, a potem głos, którego nie poznałam. Cienki, jak wtedy, gdy miała siedem lat i stłukła mi kryształową cukiernicę.
- Babciu... Tylko nie mów mamie. Proszę cię. Przyjadę wieczorem, wszystko ci wytłumaczę. Tylko nie mów mamie.
Na płacz nie było czasu. Otworzyłam meblościankę, szufladę pod serwisem, gdzie od lat leży koperta "na czarną godzinę". Pod nią był list z logo Tauronu. Oliwka zawsze mówiła: "Jak coś przyjdzie z prądu, odkładaj, ja to ogarnę". Więc odkładałam i oddawałam jej co dziesiątego razem z pieniędzmi. Nie otwierałam, bo po co, skoro ona ogarnia. Ten przyszedł w październiku, już po jej wizycie. Teraz go rozerwałam. Wezwanie do zapłaty. Termin minął tydzień temu.
Na pocztę na Malince szłam szybciej niż na autobus. Pani w okienku przepisała numer z kartki, przeliczyła pieniądze, doliczyła prowizję. Kilka złotych. Chciało mi się śmiać. Siedem miesięcy oszczędzałam kilka złotych.
Monter wrócił po godzinie, popatrzył na potwierdzenie, postukał w tablet.
- Niech pani ustawi przypomnienia na swój telefon - rzucił na odchodne. - Albo płaci sama. Tak bezpieczniej.
Do wieczora siedziałam w kuchni przy zimnej herbacie i układałam sobie w głowie, na co dwudziestoletnia dziewczyna może wydać tyle pieniędzy. Na ciuchy? Na jakiegoś chłopaka? Na coś gorszego?
Najgorsze było to, że nie umiałam sobie wyobrazić Oliwki, która kłamie. Przecież to ona wnosiła mi zakupy na trzecie piętro. To ona wczoraj na cmentarzu trzymała mnie pod rękę przy grobie dziadka i... No właśnie. Wczoraj co chwilę zerkała w telefon i była blada. Jola, moja córka, jeszcze ją zbeształa, że nawet przy dziadku nie może odłożyć komórki.
Przyjechała po ósmej. Bez makijażu, w kurtce, której nie zdjęła. Usiadła na brzegu krzesła.
- To nie na mnie, babciu. To na tatę.
Dariusz. Jej ojciec. Jola rozwiodła się z nim jedenaście lat temu i od tamtej pory w naszym domu jego imię mówiło się szeptem albo wcale. Pił wtedy, kłamał, przegrał wypłatę. Jola wyprowadziła się z dzieckiem do mnie na pół roku i więcej nie wróciła do tego tematu.
- Odezwał się, jak skończyłam osiemnaście lat - mówiła Oliwka do blatu, nie do mnie. - Nie pije od pięciu lat. Spotykamy się czasem w mieście, na kawę. Mama by mnie... Ty wiesz, jaka jest mama. W marcu zamknęli mu hurtownię. Przyszłam do niego w kwietniu, a on siedział przy świeczce. Mówił, że korki wysiadły. Babciu, on miał w lodówce masło i musztardę.
Zapłaciła jego rachunek moimi pieniędzmi. Potem kolejny. Jemu mówiła, że to z drogerii. Mnie mówiła "załatwione". Każdego miesiąca obiecywała sobie, że w wakacje dorobi i wyrówna. W wakacje zarobiła mniej, niż myślała. We wrześniu Darek znalazł pracę i od tej pory płaci sam, a ona chciała mi wszystko oddać do grudnia. Przychodziły jej esemesy, przypomnienia, w końcu ten list. Odsuwała to od siebie jak dziecko, które chowa dzienniczek pod materac.
Patrzyłam na nią i nie wiedziałam, co jest we mnie większe. Złość, że dałam się prowadzić jak ślepa. Czy wspomnienie Darka, jak w pierwszą zimę po ślubie przyszedł do mnie w niedzielę wymienić bezpieczniki, bo Stefan już nie dawał rady wejść na taboret. Nikt potem nie pamiętał, że ten człowiek był też kimś takim.
- Oliwka, ja nie jestem zła, że pomogłaś ojcu - powiedziałam w końcu. - Jestem zła, że zrobiłaś ze mnie kogoś, kogo trzeba oszukiwać. Jakbym była za stara, żeby usłyszeć prawdę.
Rozpłakała się dopiero wtedy. Cicho, z rękami między kolanami.
- Mama mnie znienawidzi.
- Mama się wścieknie. To nie to samo.
Nie powiedziałam Joli. Ale postawiłam warunek: Oliwka powie jej sama, przed świętami. I poprosiłam o numer do Darka.
Zadzwoniłam do niego następnego dnia. Długo milczał w słuchawce. Potem przyjechał - postarzały, w wyprasowanej koszuli, z siatką jabłek, której nie umiał gdzie położyć. Stał w przedpokoju i mówił, że nie wiedział. Wierzyłam mu, bo tak się nie gra. Zostawił mi dwieście złotych w kopercie i powiedział, że resztę będzie oddawał co miesiąc. "Ja już raz zabrałem tej rodzinie za dużo, pani Tereso" - tak powiedział.
Oliwka powiedziała matce w ostatnią niedzielę listopada. Jola nie odzywała się do niej trzy dni. Potem zadzwoniła do mnie.
- Mamo, ty wiedziałaś?
- Od trzech tygodni.
- I nic mi nie powiedziałaś?
- Powiedziałam jej, że ma ci powiedzieć sama.
Długo było cicho. A potem moja córka, która od jedenastu lat nie wymówiła jego imienia, zapytała ledwo słyszalnie:
- On naprawdę nie wiedział, skąd te pieniądze?
Dziesiątego grudnia rano Darek przyniósł mi drugą kopertę. A ja poszłam na pocztę, odstałam swoje w kolejce i zapłaciłam rachunek za prąd sama. Z prowizją.
To najlepiej wydane kilka złotych w moim życiu.