Mieszkanie w Gliwicach przepisałam córce w zamian za opiekę do końca życia, wszystko u notariusza. W październiku zadzwonili do drzwi młodzi ludzie z miarką i bukietem: "Dzień dobry, jesteśmy nowymi właścicielami, możemy tylko zmierzyć kuchnię?"

Mieszkanie w Gliwicach przepisałam córce w zamian za opiekę do końca życia, wszystko u notariusza. W październiku zadzwonili do drzwi młodzi ludzie z miarką i bukietem: "Dzień dobry, jesteśmy nowymi właścicielami, możemy tylko zmierzyć kuchnię?". Mąż tej pani dodał grzecznie, że się nie spieszą.

Dzwonek zadzwonił w sobotę przed jedenastą, akurat kiedy wałkowałam ciasto na pierogi z kapustą. Wytarłam ręce w fartuch i pomyślałam, że to Joanna przyjechała wcześniej, choć zawsze uprzedzała.

Za drzwiami stała młoda para. Ona może trzydziestoletnia, w jasnym płaszczyku, z bukietem chryzantem w szeleszczącym celofanie. On wyższy, w okularach, z żółtą miarką zwiniętą w dłoni.

- Dzień dobry, pani Danuta, prawda? - dziewczyna uśmiechnęła się szeroko. - Jesteśmy nowymi właścicielami. Możemy tylko zmierzyć kuchnię? Dosłownie pięć minut.

Stałam z mąką na palcach i nie rozumiałam ani słowa. Właścicielami czego? Tego mieszkania na trzecim piętrze na Sikorniku, w którym przeżyłam czterdzieści jeden lat? Gdzie Joanna odrabiała lekcje przy kuchennym stole, a Zdzisław zasnął na zawsze w fotelu przy oknie?

Chłopak chyba zobaczył moją twarz, bo dodał szybko, bardzo grzecznie:

- Proszę się nie martwić. My się naprawdę nie spieszymy.

To zdanie zapamiętam do końca życia. Ile by go nie zostało.

Wpuściłam ich. Do dziś nie wiem dlaczego. Może przez to, że trzydzieści pięć lat uczyłam chemii w liceum i po prostu nie umiem być niegrzeczna dla młodych ludzi. Stałam w progu własnej kuchni i patrzyłam, jak on przykłada miarkę do ściany przy lodówce, a ona notuje w telefonie. Dwa dziewięćdziesiąt. Dwa trzydzieści. Okno - sto czterdzieści.

- Pani córka mówiła, że pani wie i że się pani zgadza - powiedziała dziewczyna, kiedy już wychodzili. Zawahała się. - Pani wiedziała, prawda?

- Oczywiście - skłamałam.

Zostawiła na szafce w przedpokoju chryzantemy i karteczkę z numerem telefonu. "Kinga i Bartek". Z małym serduszkiem przy imionach.

Kiedy zamknęły się drzwi, nie mogłam usiedzieć w mieszkaniu, które nagle nie było moje. Zeszłam na dół i usiadłam na ławce przed blokiem, z tymi chryzantemami na kolanach. Jak na cmentarzu. Pomyślałam, że do pierwszego listopada zostały trzy tygodnie, i zaśmiałam się na głos, aż sąsiad z psem obejrzał się za mną.

Joanna nie odbierała. Za trzecim razem przyszedł SMS: "Mamo, jestem w pracy, oddzwonię". Nie oddzwoniła.

Trzy lata temu, pół roku po pogrzebie Zdzisława, to ona przyszła z tym pomysłem. Siedziałyśmy przy tym samym stole, a kolana bolały mnie tak, że trzy piętra bez windy pokonywałam na raty.

- Mamo, przepisz mi mieszkanie, a ja się tobą zajmę do końca. Ale porządnie, u notariusza. Żebyś była spokojna.

Byłam spokojna. Notariuszka na Zwycięstwa czytała wolno i wyraźnie: dożywotnie prawo zamieszkania, wyżywienie, pomoc i pielęgnowanie w chorobie, pochówek. Joanna trzymała mnie pod stołem za rękę. I przez trzy lata ani razu nie zawiodła. Wtorki i piątki - zakupy, leki z apteki, raz w miesiącu wizyta u kardiologa, na którą zwalniała się z pracy. Kiedy zeszłej zimy złapałam grypę, spała u mnie na wersalce cztery noce.

W niedzielę zapukałam do Krysi spod szóstki. Jej wnuk Kuba, student, siedział akurat z laptopem przy kuchennym stole.

- Pani Danuto, księgi wieczyste są jawne, każdy może sprawdzić. Ma pani numer?

Miałam. Na akcie notarialnym, który trzymałam w teczce w meblościance, razem z aktem zgonu Zdzisława.

Kuba stukał chwilę w klawisze, potem obrócił do mnie ekran i zrobił się dziwnie cichy. Właściciele: Kinga i Bartłomiej, małżeństwo. Wpis z czerwca. A niżej, w osobnym dziale, moje imię i nazwisko. Prawo dożywocia na rzecz Danuty.

- To jest dział trzeci - wytłumaczył ostrożnie. - Ciężary i obciążenia.

Obciążenie. Tak się to nazywało. Siedziałam w kuchni u Krysi, ona dolewała mi herbaty z cytryną, a ja patrzyłam na słowo, którym byłam od czerwca.

Joanna przyjechała we wtorek, jak zawsze. Z siatkami z Biedronki, z moimi tabletkami, z twarożkiem, który lubię. Rozpakowywała zakupy i mówiła o pogodzie, o wnuczce, o korkach na autostradzie. Dopiero kiedy zobaczyła chryzantemy w wazonie, ręka z masłem zawisła jej nad lodówką.

- Byli tu - powiedziała. Nie zapytała.

- Byli. Zmierzyli kuchnię.

Usiadła ciężko na taborecie. Nie płakała od razu. Najpierw długo patrzyła na swoje dłonie i dopiero wtedy zauważyłam, jak bardzo schudła przez ostatnie pół roku. I że ma odrosty, ona, która zawsze pilnowała koloru co cztery tygodnie.

- Mirek stracił firmę - powiedziała w końcu. - Jeszcze zimą. Kontrahent nie zapłacił za pół roku przewozów, a leasing na dwie ciężarówki trzeba było spłacać. Bank zaczął pisać o domu, mamo. O naszym domu w Knurowie. Dzieci tam wyrosły.

- I sprzedałaś mieszkanie z matką w środku.

Wzdrygnęła się, jakbym ją uderzyła.

- Nikt normalny takiego nie kupi. Tylko ktoś, kogo nie stać na zwykłe. Dostaliśmy dużo mniej, niż jest warte, ale starczyło na leasing. Dom został. - Podniosła na mnie oczy. - Prawnik mówił, że nikt cię stąd nie ruszy. Że to jest twoje do końca, czarno na białym. I ja dalej przyjeżdżam, mamo. Nic się dla ciebie nie zmieniło.

- Zmieniło się - odpowiedziałam. - Teraz ktoś czeka.

W kuchni było tak cicho, że słyszałam, jak w lodówce coś stuka. Joanna zakryła twarz rękami.

- Chciałam ci powiedzieć. Co wtorek wchodziłam po tych schodach i układałam sobie zdania. A potem widziałam, jak się cieszysz, że przyszłam, i nie umiałam. Bałam się, że już zawsze będziesz na mnie patrzeć jak na kogoś, kto sprzedał własną matkę.

- A oni? Kinga i Bartek. Wiedzieli, że ja nie wiem?

Pokręciła głową.

- Powiedziałam im, że się zgadzasz.

Wtedy po raz pierwszy poczułam złość. Nie o mieszkanie - mieszkania i tak nie zabrałabym ze sobą. O to, że dwoje obcych ludzi przyszło do mnie z kwiatami, przekonanych, że robią wszystko jak należy. I wyszli, nie wiedząc, że okłamali starszą kobietę, bo sami zostali okłamani.

- Zadzwonisz do nich - powiedziałam. - Dzisiaj. I powiesz prawdę. A mnie już nigdy, Joanno, nigdy niczego nie będziesz załatwiać za plecami. Rozumiesz?

Skinęła głową. Zadzwoniła z balkonu, a ja przez szybę widziałam, jak drugą ręką trzyma się barierki.

W sobotę Kinga i Bartek przyszli znowu. Tym razem bez kwiatów i bez miarki. Kinga od progu zaczęła przepraszać i rozpłakała się, zanim zdjęła płaszcz. Mieszkają w jednym pokoju u jego rodziców w Zabrzu. W marcu urodzi im się dziecko. Kredytu na normalne mieszkanie bank im nie dał, a to było jedyne, na co było ich stać.

- My naprawdę nie chcieliśmy... - zaczął Bartek i urwał.

Postawiłam na stole szarlotkę i trzy filiżanki.

- Kuchnia ma dwa dziewięćdziesiąt na dwa trzydzieści - powiedziałam. - Okno na wschód, rano jest dużo słońca. Zlew przenieślibyście pod okno, Zdzisław zawsze chciał, tylko nie zdążył. A ściana przy lodówce jest krzywa, więc szafki tylko na wymiar.

Kinga patrzyła na mnie z otwartymi ustami. Potem wyjęła telefon i zapisała.

Joanna przyjeżdża dalej we wtorki i piątki. Tylko teraz zostaje dłużej, czasem do kolacji. Nie rozmawiamy o czerwcu. Ale rozmawiamy o wszystkim innym, więcej niż przez ostatnie trzy lata.

A Kinga co jakiś czas przysyła mi zdjęcia płytek i pyta o zdanie. W zeszłym tygodniu wybrałyśmy razem jasne, w drobny wzór. Powiedziałam jej, że będą ładnie wyglądać w tym porannym słońcu.

Kiedyś.

Oni się nie spieszą. A ja, pierwszy raz od śmierci Zdzisława, też nie.