Po marcowej waloryzacji emerytura wzrosła mi o sto osiemdziesiąt złotych i od kwietnia miałam się wreszcie zapisać na basen dla seniorów.
W Wielką Sobotę córka zapytała, czy nie dołożyłabym się do obiadów Mai - połowa to akurat sto osiemdziesiąt. Zięć się zaśmiał: "ZUS jakby wiedział, mamo".
Układałam w koszyczku jajka, kiedy Magda zapytała o obiady. Stała przy zlewie w mojej kuchni, odwrócona plecami, i płukała rzodkiewki, które dawno były czyste.
- Mamo, a nie dołożyłabyś się do obiadów Mai? Szkoła nie ma swojej kuchni, biorą catering i wyszło drożej, niż myśleliśmy. Połowa to akurat sto osiemdziesiąt.
Sto osiemdziesiąt. Dokładnie tyle przyszło mi więcej na konto w marcu. Sprawdzałam trzy razy, bo nie wierzyłam, że ZUS da coś, co widać gołym okiem.
Bartek, mój zięć, siedział przy stole z telefonem. Podniósł głowę i parsknął.
- ZUS jakby wiedział, mamo.
Zaśmiałam się razem z nim. A co miałam zrobić? Kiełbasa, sól, kawałek chleba, cukrowy baranek, którego Maja co roku próbowała zjeść przed niedzielą. Przykryłam koszyczek serwetką po mojej mamie, tą z szydełkowym brzegiem.
- No pewnie, dziecko. Co to za pytanie.
A w szufladzie meblościanki leżała ulotka z basenu na Widzewie. "Gimnastyka w wodzie dla seniorów, wtorki i czwartki, godz. 9:00". Obwiodłam to długopisem w marcu, zaraz po tym, jak zobaczyłam wyciąg z banku.
Halina z czwartego piętra chodziła od jesieni i mówiła, że kręgosłup jej podziękował. Mój kręgosłup też by chciał komuś podziękować. Trzydzieści lat przy taśmie w zakładach cukierniczych, ostatnie dwanaście jako szefowa zmiany, a potem człowiek na emeryturze schyla się po kapcia i liczy do dziesięciu, zanim się wyprostuje.
W kwietniu zrobiłam pierwszy przelew. Magda odpisała "dzięki mamuś" i serduszko. Halina złapała mnie przy skrzynkach na listy.
- Jola, to co, we wtorek idziemy?
- Od maja - powiedziałam. - Teraz mam trochę na głowie.
Nie miałam nic na głowie. Miałam sześćdziesiąt sześć lat, mieszkanie na trzecim piętrze bez windy i wolne poranki, które wypełniałam radiem i krzyżówkami.
W maju zrobiłam drugi przelew. I zaczęłam zauważać rzeczy, których wcześniej bym nie zauważyła. Bartek w środku tygodnia o drugiej po południu pod blokiem córki, w dresie, z siatką ziemniaków.
Maja przez telefon: "Tata mnie teraz odbiera ze szkoły, codziennie". Magda, która zawsze kupowała mi na imieniny kwiaty z kwiaciarni, a w tym roku przyniosła bratki w doniczce z marketu. Myślałam, że Bartek zmienił zmianę. Że bratki są ładniejsze. Człowiek sam sobie dopowiada, żeby nie musieć pytać.
Któregoś czwartku wracałam z zakupami i przeszłam obok basenu. Akurat wychodziła Halina, z mokrymi włosami pod chustką, zaróżowiona jak po saunie. Pomachała mi z daleka. Odmachałam i poszłam dalej szybciej, niż potrzebowałam, bo nagle zrobiło mi się głupio. Nie wiem nawet przed kim. Przed nią czy przed sobą.
Tydzień później Magda poprosiła, żebym odebrała Maję, bo coś jej wypadło. Maja odrabiała u mnie lekcje i szukała nożyczek. Otworzyła szufladę meblościanki i wyciągnęła ulotkę.
- Babciu, to ty chcesz na basen?
- Kiedyś może.
Popatrzyła na mnie tak, jak patrzą tylko dziesięciolatki, które jeszcze nie wiedzą, że niektórych rzeczy się nie mówi.
- Mama mówiła tacie, że przez nas nie chodzisz. Że babcia odkładała na basen, a oni wzięli. I że tata ma teraz trzy czwarte etatu, ale nikomu nie wolno mówić. - Zawahała się. - Tobie chyba też nie.
Odłożyłam nożyczki na stół. Przez chwilę słyszałam tylko lodówkę.
- Rób zadanie, kochanie. Babcia zrobi herbatę.
Wieczorem, kiedy Magda przyjechała po małą, poprosiłam, żeby została na chwilę. Maja oglądała bajkę w pokoju. Usiadłyśmy w kuchni, przy tej samej ceracie, przy której przed laty Magda odrabiała lekcje.
- Od kiedy? - zapytałam.
Nie musiałam mówić, o co pytam. Magda zrobiła się czerwona aż po szyję.
- Od lutego. Hurtownia obcięła ludziom godziny. Bartek mówi, że to na chwilę, że po wakacjach wróci na cały etat. - Obracała w palcach łyżeczkę. - Mamo, on nie chciał, żebyś wiedziała. Twoi rodzice tacie nigdy nie pomagali, on to sobie wbił do głowy, że facet ma utrzymać dom i koniec. A jak mu wstyd, to żartuje. Zawsze tak miał.
Przypomniałam sobie ten śmiech w Wielką Sobotę. "ZUS jakby wiedział". Wtedy mnie ukłuło. Teraz zobaczyłam chłopaka, który jedenaście lat temu przyszedł do mnie z bukietem goździków i spocił się, prosząc o rękę Magdy, chociaż nikt już o rękę nie prosi. Który sam, bez proszenia, wymienił mi baterię w łazience i nie wziął złotówki.
- A basen? - zapytała cicho Magda. - Maja mówi, że wiesz.
- Wiem, że Maja ma długi język.
Uśmiechnęła się przez łzy. Ja też. I wtedy zrozumiałam, że jeśli teraz powiem "nic się nie stało, płacę dalej", to za rok będę tak samo siedzieć przy krzyżówkach i obiecywać Halinie, że od przyszłego miesiąca.
- Słuchaj - powiedziałam. - Przelewu więcej nie będzie. Od przyszłego tygodnia chodzę z Haliną na basen, we wtorki i czwartki. A w te dni Maja przychodzi po szkole do mnie na obiad. Odwołasz jej w aplikacji.
- Mamo, ale ty będziesz gotować...
- I tak gotuję. Dla jednej osoby nie da się ugotować rosołu, zawsze zostaje na pół bloku.
Policzyłyśmy na kartce, długopisem z ulotki. Osiem, dziewięć obiadów w miesiącu mniej. Wyszło prawie tyle, ile wynosiła moja połowa. Magda patrzyła na te cyfry dłuższą chwilę.
- Nie pomyślałam o tym - powiedziała.
- Bo myślałaś o pieniądzach. A ja mam garnki.
W następny wtorek o wpół do dziewiątej pod blokiem stał samochód Bartka. Opuścił szybę.
- Niech mama wsiada, podwiozę. I tak mam teraz rano wolne. - Odchrząknął i dodał ciszej: - Magda mi powiedziała. Głupio wyszło z tym ZUS-em.
- Głupio - zgodziłam się. - Ale śmiesznie.
Woda pachniała chlorem i była cieplejsza, niż myślałam. Instruktorka kazała nam podnosić ręce i kręcić nimi młynki, a Halina co chwilę szturchała mnie łokciem i chichotała jak na koloniach. Po czterdziestu minutach wyszłam z krzyżem lżejszym o jakieś dziesięć lat. O wpół do drugiej Maja siedziała już u mnie w kuchni nad talerzem pierogów z serem i opowiadała, że pani od matematyki ma nową fryzurę.
Sto osiemdziesiąt złotych. ZUS może i wiedział, ile mi dać. Na co - wiedziałam już ja.