Od kiedy tata po udarze mieszka u brata, bratowa co miesiąc przysyła mi na Messengerze rozpiskę "Tata - październik": pieluchy, leki, "pranie pościeli 6×20 zł", "dyżury nocne 12×40 zł".
Moja połowa wyszła 1 150 złotych. Tata ma 4 800 złotych emerytury górniczej i od kwietnia oddaje bratowej całą, "za mieszkanie".
Telefon zawibrował na ladzie akurat wtedy, kiedy tłumaczyłam starszemu panu, że tego leku nie wolno popijać sokiem grejpfrutowym. Zerknęłam kątem oka. Messenger. Iwona. "Tata - październik".
Nie otworzyłam od razu. Wydałam resztę, życzyłam zdrowia, poczekałam, aż drzwi apteki zamkną się za nim z cichym dzwonkiem. Dopiero wtedy przesunęłam palcem po ekranie.
Pieluchomajtki - 420 zł. Leki - 290 zł. Rehabilitant, 4 wizyty po 150 zł - 600 zł. Pranie pościeli 6×20 zł - 120 zł. Dyżury nocne 12×40 zł - 480 zł. Dieta, dodatkowe zakupy - 300 zł. Dojazd na kontrolę - 90 zł. Na samym dole, jak w fakturze: "Razem 2300. Twoja połowa: 1150".
- Znowu bratowa? - Basia, z którą od piętnastu lat dzielę zmiany za ladą, zajrzała mi przez ramię. - Jola, siądź sobie lepiej.
Nie usiadłam. Patrzyłam na te "dyżury nocne" i czułam coś, czego się wstydziłam. Bo to przecież mój ojciec. Mój tata, który kiedyś nosił mnie na barana przez całe osiedle w Sosnowcu, a teraz ktoś musi go w nocy przewracać na bok. Ktoś. Nie ja.
Udar przyszedł w marcu. Darek zadzwonił o szóstej rano, a ja do Sosnowca jechałam z Wrocławia pociągiem, który wlókł się jak nigdy. Potem szpital, oddział rehabilitacji i pytanie, którego wszyscy się baliśmy: co dalej.
Mieszkanie taty na czwartym piętrze bez windy odpadało. Darek powiedział krótko: - Weźmiemy go do nas. Do pokoju po Kubie. A ja byłam mu tak wdzięczna, że kiedy dodał, że emerytura taty pójdzie do Iwony "za mieszkanie", nawet nie dopytałam.
Wieczorem w domu położyłam telefon przed Andrzejem.
- Policz sama - powiedział, kiedy przeczytał. - Cztery osiemset emerytury plus dwa trzysta od was. Ponad siedem tysięcy miesięcznie na jednego człowieka. Jola, oni na twoim ojcu zarabiają.
- Nie mów tak.
Ale w nocy nie spałam. Nie przez całą sumę, tylko przez jedną linijkę. Pieluchomajtki, czterysta dwadzieścia złotych. Dwadzieścia osiem lat stoję w aptece. Wiem, że na zlecenie od lekarza NFZ dopłaca do pieluch większość ceny. Rano napisałam do Iwony: "Macie zlecenie na pieluchy? Wyszłoby dużo taniej".
Odpowiedź przyszła po dwóch godzinach. "Nie mam kiedy latać po przychodniach".
Godzinę później dzwonił już Darek.
- To ty nam teraz będziesz liczyć? - głos mu drżał ze złości. - Przyjeżdżasz w niedzielę na obiad, robisz sobie z tatą zdjęcie i wracasz do swojego Wrocławia.
- Darek, ja tylko pytam, na co idzie emerytura.
- Idzie tam, gdzie trzeba.
I się rozłączył.
Wzięłam trzy dni urlopu. Napisałam z pociągu, że będę o piętnastej. Nikt nie odpisał.
Drzwi otworzyła mi Iwona. W dresie, z włosami spiętymi byle jak, z twarzą szarą jak ścierka.
- Wejdź, tylko cicho. Dopiero zasnął.
Był czwartek, środek dnia. Iwona od dwudziestu lat pracowała w drogerii przy Modrzejowskiej.
- Nie jesteś w pracy?
- Od maja nie - powiedziała i poszła nastawić wodę, jakby to było zdanie o pogodzie.
Na lodówce, pod magnesem z Mielna, wisiała kartka zapisana jej pismem. Pon.: 1.20, 3.40, 5.10. Wt.: 0.50, 2.30, 4.15, 5.40. I tak przez cały miesiąc, rządek godzin pod rządkiem. Przy niektórych dopisek: "przebrany", "pościel", "wołał mamę".
Tej nocy powiedziałam, że ja wstaję do taty. Iwona chciała protestować, ale zasnęła na kanapie w ubraniu, zanim skończyła zdanie.
Tata obudził się o pierwszej. Potem o trzeciej. Potem przed piątą. Jest ciężki, lewa strona nie pracuje, a ja mam pięćdziesiąt osiem lat i kręgosłup po dwóch dekadach stania. Przy drugim przebieraniu byłam mokra od potu. Przy trzecim tata złapał mnie zdrową ręką za nadgarstek i wymamrotał w ciemności:
- Iwonka?
Nie "Jolka". Iwonka. Stałam nad nim z czystą pieluchą w rękach i płakałam tak cicho, jak tylko umiałam. Czterdzieści złotych za taką noc. Nikt przy zdrowych zmysłach nie wziąłby za to czterdziestu złotych.
O szóstej Iwona weszła do kuchni. Nastawiła kawę, postawiła przede mną kubek i usiadła naprzeciwko.
- Zwolniłaś się przez tatę - powiedziałam.
- A kto miał? Darek jeździ w trasy, nie ma go po trzy dni. Na jedną pensję nie pociągniemy, a emerytura taty... - zawiesiła głos. - Wiem, jak to wygląda. Synowa żyje z teścia.
- To czemu Darek mówi "za mieszkanie"?
- Bo mu wstyd. Że jego żona bierze pieniądze za mycie jego ojca. - Obracała kubek w dłoniach, nie piła. - Ta rozpiska to też jego pomysł. Mówił, że jak nie zobaczysz tego w liczbach, to nigdy nie zrozumiesz.
- Iwona. Pieluchy i leki już są płacone z emerytury. Prawda?
Długo milczała. Za ścianą tata pochrapywał nierówno.
- Część jest podwójnie. Wiem. Mówiłam mu. - Podniosła na mnie oczy, czerwone od niewyspania. - On nie chciał twoich pieniędzy, Jola. Chciał, żeby cię też coś zabolało.
Poszłam do taty, kiedy się obudził. Usiadłam na brzegu łóżka, wzięłam go za rękę.
- Tato, twoja emerytura. Wiesz, że idzie do Iwony?
Pokiwał głową powoli. Słowa wychodziły mu krzywo, po jednym.
- Iwonce. Niech ma. Ona mi... tyłek myje.
Pierwszy raz od marca śmiałam się i płakałam jednocześnie.
Darek wrócił z trasy w sobotę. Wieczorem stanęliśmy na balkonie, on z papierosem, ja z kurtką narzuconą na ramiona.
- Mamą też ja się zajmowałem - powiedział w końcu, patrząc na blok naprzeciwko. - Ty dzwoniłaś w niedziele.
Mogłam się bronić. Mogłam mu wyliczyć wszystkie przelewy i paczki z lekami, które przez lata wysyłałam. Nie zrobiłam tego.
- Masz rację.
Zaciągnął się i długo nic nie mówił. Potem zgasił papierosa na barierce.
- Nie chodziło o kasę, Jolka. Chciałem, żebyś tu była.
W niedzielę usiedliśmy we troje przy kuchennym stole z kartką papieru. Bez Messengera, bez pogrubionych sum. Ustaliliśmy, że emerytura taty idzie do Iwony i nazywamy to po imieniu - to jej wynagrodzenie za opiekę, a nie żadne "za mieszkanie".
Że rozpisek więcej nie będzie. Że ja płacę za rehabilitanta, bo na to mnie stać, i co drugi weekend przyjeżdżam w piątek, żeby brać noce. Że w lipcu wezmę dwa tygodnie urlopu, a oni pojadą nad morze, pierwszy raz od lat.
W poniedziałek załatwiłam teleporadę u lekarza rodzinnego taty. Zlecenie na pieluchy przyszło jeszcze w tym samym tygodniu. Iwona wysłała mi zdjęcie paragonu z apteki z jednym słowem: "Serio?!".
Pierwszego grudnia telefon znowu zawibrował. "Tata - listopad". Otwierałam z ściśniętym żołądkiem.
Tabelki nie było. Było zdjęcie: tata przy stole, z łyżką w zdrowej ręce i zupą na brodzie. Pod spodem Iwona napisała: "Sam zjadł. Przyjedziesz w piątek?".
Odpisałam, zanim zdążyłam pomyśleć: "Będę o szesnastej. Noc biorę ja".