Według testamentu taty działka pod Piasecznem jest po połowie moja i siostry. Siostra od razu zaproponowała, że odkupi moją część za sześćdziesiąt tysięcy, "bo to łąka, kto ją od ciebie weźmie".
W niedzielę sąsiad zza miedzy zapytał, czy to prawda, że sprzedajemy pod budowę - siostra proponowała mu całą za trzysta osiemdziesiąt.
- Pani Basiu, a to prawda, że sprzedajecie pod budowę?
Pan Stanisław oparł się o słupek ogrodzenia i patrzył na mnie spod daszka czapki dokładnie tak, jak patrzył pięćdziesiąt lat temu, kiedy złapał mnie na swojej czereśni. Stałam na środku taty łąki, w trawie po kolana, z naręczem bzu urwanym przy rowie, i nie rozumiałam pytania.
- Jaką budowę?
- No, Ewka mówiła. Że całą, za trzysta osiemdziesiąt. Ja bym wziął dla wnuka, ale tyle to ja nie mam... - urwał, bo zobaczył moją twarz. - To pani nie wie?
Trzysta osiemdziesiąt tysięcy. Trzy tygodnie wcześniej moja młodsza siostra siedziała u mnie w kuchni w Łodzi, mieszała herbatę z cytryną i mówiła spokojnie, jak o pogodzie: odkupię twoją połowę, Baśka, dam sześćdziesiąt. Bo to łąka, kto ją od ciebie weźmie. Ani prądu, ani porządnej drogi, tylko podatek płacić.
A ja kiwałam głową. Nawet mi ulżyło. Od dwóch lat, odkąd poszłam na emeryturę z fabryki, odkładałam na zęby, a tu nagle miałam mieć na zęby i jeszcze coś dla córki. Pomyślałam nawet, że Ewa jest dla mnie dobra.
- Nie wiem, panie Stasiu - powiedziałam. - Ale się dowiem.
Do samochodu szłam przez łąkę na skos, tak jak chodziłyśmy z Ewą jako dziewczynki, kiedy tata kosił siano, a mama przynosiła nam kanapki z twarogiem w papierze śniadaniowym. Ręce mi się trzęsły, kiedy szukałam kluczyków. Zamiast jechać prosto do siostry na obiad, skręciłam na cmentarz.
Tata leżał tam od stycznia. Położyłam bez na płycie i stałam nad nim dłuższą chwilę, jakbym czekała, że coś mi wytłumaczy. Ostatnie osiem lat mieszkał u Ewy w Piasecznie, po drugim udarze nie dawał już rady sam.
Ja przyjeżdżałam z Łodzi co kilka tygodni, czasem rzadziej, bo zmiany w zakładzie układano tak, że wolna niedziela była świętem. Przywoziłam sernik, siedziałam trzy godziny, wracałam. Ewa zostawała. Z jego lekami, z jego nocami, z jego złością na to, że ręka nie słucha.
Wiedziałam o tym przez cały czas. Tylko jakoś łatwiej było nie liczyć.
U Ewy pachniało rosołem. Grzegorz, jej mąż, otworzył mi drzwi w kapciach i od razu wrócił do telewizora. Ewa wyszła z kuchni, wycierając ręce w ścierkę.
- Byłaś na łące? - zapytała, zanim zdążyłam zdjąć buty.
Za szybko. Normalnie najpierw pytała o drogę i o moje kolano.
- Byłam. Bez już kwitnie.
Przy obiedzie mówiła więcej niż zwykle. O wnuczce, o cenach w Biedronce, o tym, że notariusz w Piasecznie bierze drożej niż w Warszawie, ale za to szybciej robi. Ja jadłam rosół i patrzyłam na meblościankę, na której między kryształowym wazonem a zdjęciem z jej wesela leżała zielona teczka. Na grzbiecie flamastrem: "Działka - geodeta".
Po co geodeta do łąki, której nikt nie weźmie?
Grzegorz po kompocie zabrał talerz i poszedł na mecz. Zostałyśmy w kuchni same. Ewa myła, ja wycierałam, tak jak u mamy przez całe dzieciństwo. Ona zawsze myła, bo mówiła, że ja tłukę.
- Pan Stanisław pytał mnie dzisiaj, czy sprzedajemy pod budowę - powiedziałam do talerza, który trzymałam w rękach.
Woda dalej leciała. Ewa nie odwróciła się od zlewu.
- Stary plotkarz - powiedziała cicho.
- Powiedział, że proponowałaś mu całą. Za trzysta osiemdziesiąt.
Zakręciła kran. W kuchni zrobiło się tak cicho, że słyszałam, jak w pokoju komentator krzyczy o rzucie rożnym. Ewa stała z mokrymi rękami nad zlewem i długo nic nie mówiła. Potem usiadła przy stole, nie wycierając dłoni.
- Dwa lata temu gmina zmieniła plan - zaczęła. - Łąka jest budowlana. Tata wiedział. Przyszło pismo, czytałam mu je na głos.
- I nic mi nie powiedziałaś.
- On mi powiedział. - Podniosła na mnie oczy i zobaczyłam, że są czerwone. - Siedział w tym fotelu i powiedział: "Łąka będzie twoja, Ewuniu. Za to wszystko". Prosiłam, żeby poszedł do notariusza, bo przecież testament był stary, jeszcze z czasów, jak mama żyła. A on: "Zdążymy". Nie zdążył.
- A sześćdziesiąt tysięcy?
Spuściła głowę.
- Tyle, żebyś się zgodziła i nie pytała.
Odłożyłam ścierkę. Chciałam krzyczeć, naprawdę chciałam. Że mnie okłamała. Że robiła ze mnie naiwną babę, która się jeszcze cieszyła i dziękowała. Że gdyby nie pan Stanisław i jego wnuk, podpisałabym u notariusza wszystko, co by mi podsunęła, i do końca życia myślałabym, że siostra mi pomogła.
Ale patrzyłam na jej ręce. Popękane od wody i od płynu do dezynfekcji, którym przez osiem lat przecierała tacie łóżko. I przypomniałam sobie, jak w Wigilię przed jego śmiercią przyjechałam z sernikiem, posiedziałam do szóstej i powiedziałam: "Ewka, ja muszę wracać, bo jutro rano mam pociąg do córki". A ona tylko kiwnęła głową.
- Nie wiem, czy tata naprawdę to powiedział - odezwałam się w końcu. - I nigdy się nie dowiem. Ty też to wiesz.
- Wiem.
- Ale wiem, kto go mył.
Nie odpowiedziała. Płakała bez dźwięku, z dłońmi płasko na ceracie.
Tamtego wieczoru niczego nie ustaliłyśmy. Wróciłam do Łodzi po ciemku i przez całą drogę nie włączyłam radia. W domu długo siedziałam w kuchni, liczyłam na kartce i skreślałam, liczyłam i skreślałam, aż zrobiła się druga w nocy.
Tydzień później zadzwoniłam do niej sama.
- Sprzedajemy razem - powiedziałam. - Za tyle, ile jest warta, nie za sześćdziesiąt i nie panu Stanisławowi po znajomości. Po połowie, tak jak tata zapisał. A z mojej połowy dam ci osiemdziesiąt tysięcy.
Po drugiej stronie była cisza.
- Baśka, nie musisz...
- Nie za łąkę - przerwałam jej. - Za tatę. Za te osiem lat, których ja nie dałam. I nie dlatego, że uwierzyłam w to, co mówisz. Po prostu to ci się należy, niezależnie od tego, czy on to powiedział, czy nie.
Długo nic nie mówiła. Potem usłyszałam, jak wydmuchuje nos.
- A z tymi sześćdziesięcioma... Baśka, ja się tego wstydzę.
- Wiem - powiedziałam. - I dobrze.
Działkę kupiło we wrześniu małżeństwo z dwójką dzieci, chcieli postawić dom blisko Warszawy. Podpisywałyśmy u notariusza obok siebie, każda swoim długopisem. Przelew zrobiłam siostrze jeszcze tego samego dnia, z telefonu, na parkingu przed kancelarią.
Rozmawiamy co niedzielę, jak dawniej. Śmiejemy się, wspominamy mamę, kłócimy o to, kto ma przywieźć znicze na Wszystkich Świętych. Ale coś się między nami przesunęło i już nie wróciło na miejsce. Kiedy Ewa mówi mi teraz, że coś jest tanie, łapię się na tym, że sprawdzam.
W październiku spotkałam pana Stanisława pod cmentarzem.
- I co, pani Basiu, sprzedane?
- Sprzedane - powiedziałam. - Po połowie. Tylko połówki wyszły nierówne.