Dwa lata temu zamieniłam się z synem mieszkaniami - oni wzięli moje trzy pokoje, "bo z dwójką dzieci się nie da", ja ich kawalerkę na Woli. W październiku syn zapytał, czy mogliby u mnie pomieszkać ze dwa miesiące

Dwa lata temu zamieniłam się z synem mieszkaniami - oni wzięli moje trzy pokoje, "bo z dwójką dzieci się nie da", ja ich kawalerkę na Woli. W październiku syn zapytał, czy mogliby u mnie pomieszkać ze dwa miesiące. "Mamo, kupiec chce wejść od grudnia, a nowe mieszkanie oddają nam dopiero w lutym"

O wpół do trzeciej w nocy przeszłam boso przez pokój, w którym spało czworo ludzi, i ani razu na nikogo nie nadepnęłam. Po sześciu tygodniach umiałam to po ciemku: kapcie Magdy przy kanapie, plecak Antka pod oknem, materac Zosi, który zawsze zjeżdżał na środek. Szłam do kuchni po wodę. Do kuchni, w której od grudnia spałam na łóżku polowym.

Na stole leżała koperta. Gruba, z okienkiem, z zielonym logo dewelopera z Białołęki. Ktoś ją otworzył i wsunął kartkę z powrotem byle jak, do połowy. Nie powinnam była jej ruszać. Ale to był mój stół, w mojej kuchni, a ja od sześciu tygodni nie miałam w tym mieszkaniu ani jednej szuflady tylko dla siebie.

"Aneks do umowy deweloperskiej". Przeczytałam przy świetle z okapu. Raz, drugi raz, z palcem pod linijką, tak jak przez trzydzieści lat w aptece czytałam recepty pisane przez lekarzy, którzy chyba nienawidzili farmaceutów. Termin odbioru lokalu: 30 czerwca. Data podpisania aneksu: 18 września.

Usiadłam na łóżku polowym. Sprężyny jęknęły i za ścianą Grzesiek przewrócił się na drugi bok.

Osiemnasty września. Miesiąc przed tym, jak mój syn stanął w moich drzwiach z blachą drożdżowego od Magdy i powiedział, że to tylko dwa miesiące.

- Mamo, kupiec chce wejść od grudnia, a nowe mieszkanie oddają nam dopiero w lutym - mówił wtedy, krojąc ciasto moim nożem, jakby był u siebie. - Meble damy do magazynu na Ursusie, tu przywieziemy tylko materace i ciuchy. Dzieci będę woził tramwajem do szkoły i do przedszkola. Ty się nawet nie zorientujesz, że jesteśmy.

- Grzesiu, to wy sprzedajecie Grójecką?

- No przecież mówiłem.

Nie mówił. Gdyby powiedział, zapamiętałabym to tak, jak się pamięta dzień pogrzebu. Na Grójeckiej przeżyłam trzydzieści jeden lat. Tam Rysiek rozkładał w Wigilię stół na całą szerokość pokoju, tam Grzesiek uczył się do matury z zabandażowaną głową po meczu, tam Rysiek umarł, w swoim fotelu przy oknie, czekając na wiadomości o dziewiętnastej.

Dwa lata wcześniej sama zaproponowałam zamianę. Magda była w ciąży z Zosią, Antek spał z rodzicami w jednym pokoju w kawalerce na Woli, a ja chodziłam po trzech pokojach jak po muzeum. Poszliśmy do notariusza na Chłodną. Notariuszka, starsza pani z okularami na łańcuszku, dwa razy zapytała, czy rozumiem, że oddaję większe mieszkanie za mniejsze bez żadnej dopłaty. Powiedziałam, że rozumiem. I rozumiałam. Dawałam synowi dom, w którym się wychował.

Nie przyszło mi do głowy, że on go kiedyś sprzeda.

- Mamo, to jest nasze mieszkanie - powiedział Grzesiek, kiedy zobaczył moją minę. - Na Białołęce będą cztery pokoje i ogródek. Dzieci będą miały trawę, a nie parking pod oknem.

Miał rację. Według papierów miał całkowitą rację. Powiedziałam, że oczywiście, niech przyjeżdżają.

Przyjechali drugiego grudnia. Pierwszej nocy Zosia płakała, bo jej lampka z gwiazdkami została w kartonie na Ursusie. Drugiej nocy płakała Magda, w łazience, z odkręconą wodą, żeby nikt nie słyszał. Słyszałam. W kawalerce słychać wszystko.

Oddałam im kanapę, to było jasne. Dzieci spały na materacach, ja w kuchni, między lodówką a kaloryferem. O szóstej trzydzieści była kolejka do łazienki, o siódmej czterdzieści Grzesiek wyprowadzał dzieci, a ja zostawałam w mieszkaniu, które pachniało cudzym szamponem i mokrymi kurtkami. Wieczorem Antek odrabiał lekcje na moim stole i nie miałam gdzie usiąść z krzyżówką. Pani Halina z naprzeciwka zaczepiła mnie na klatce:

- Pani Jolu, u pani to teraz jak w akademiku. Długo tak będzie?

- Do lutego - odpowiedziałam. I naprawdę w to wierzyłam.

W Wigilię siedzieliśmy we pięcioro na trzech krzesłach, dwóch taboretach i skrzynce po jabłkach. Antek oświadczył, że to najlepsza Wigilia w jego życiu, bo babcia siedzi tak blisko, że można ją kopnąć pod stołem. Śmiałam się do łez. Tamtego wieczoru myślałam, że dam radę.

A potem, w styczniu, pojechałam na Ochotę do przychodni. Wysiadłam przystanek wcześniej, sama nie wiem po co. Stanęłam po drugiej stronie Grójeckiej i patrzyłam w górę, na trzecie piętro. W oknie, w którym Rysiek co roku stawiał choinkę, wisiały nowe zasłony. Szare, gładkie, obce. Ktoś zapalał już światło w moim przedpokoju.

Teraz siedziałam w nocy z aneksem na kolanach i liczyłam od nowa. Nie dwa miesiące. Siedem.

Rano poczekałam, aż Magda wyjdzie z dziećmi. Grzesiek we wtorki pracował zdalnie, rozkładał laptopa na parapecie, bo stół był zawsze czymś zajęty. Położyłam kopertę obok jego kubka.

Nie zapytał, skąd ją mam. Spojrzał na nią, potem na mnie, i zrobił się czerwony na szyi. Dokładnie tak samo jak w trzeciej klasie, kiedy przyniósł dwóję z dyktanda i schował dzienniczek pod wycieraczką.

- Wiedziałeś we wrześniu.

- Mamo...

- Wiedziałeś we wrześniu i powiedziałeś mi "luty".

Zamknął laptopa. Za oknem tramwaj zazgrzytał na zakręcie przy Okopowej.

- Nadzór budowlany nie wydał im na czas pozwolenia na użytkowanie - powiedział w końcu cicho. - Kupiec na Grójecką miał już kredyt, nie chciał czekać. A bez tych pieniędzy nie zapłacilibyśmy ostatniej raty deweloperowi i wszystko by się posypało. Magda chciała ci od razu powiedzieć. To ja... Myślałem, że do lutego coś wymyślę.

- Na przykład co?

- Nie wiem. Coś.

- A rodzice Magdy? Mają dom w Jabłonnie. Dziesięć minut od waszej budowy.

Odwrócił wzrok. I wtedy zrozumiałam, zanim cokolwiek powiedział.

- Teść mówił, żebyśmy nie sprzedawali, póki nie mamy kluczy w ręku - mruknął. - Mówił to na każdym obiedzie. Przez pół roku. Jakbym miał tam przyjść i powiedzieć, że miał rację...

- To przyszedłeś do mnie. Bo ja nic nie powiem.

Nie zaprzeczył. Najbardziej bałam się, że zaprzeczy, a on nie zaprzeczył i to było gorsze.

- Ty się zawsze zgadzasz, mamo - powiedział. Bez złości. Ze zdziwieniem, jakby dopiero teraz usłyszał, co mówi.

Siedziałam naprzeciwko niego przy stole, przy którym od miesiąca nie zjadłam spokojnie ani jednego śniadania, i czułam, jak trzęsie mi się kolano pod spódnicą. Nie byłam zła, że sprzedał Grójecką. To było jego prawo, sama mu je dałam u notariusza. Byłam zła, że policzył mnie jak pozycję w budżecie. Pewną, tanią, niezawodną.

- Do końca lutego jesteście u mnie - powiedziałam. - Tak jak się umawialiśmy. A od marca jedziecie do Jabłonny.

- Mamo, ja nie mogę tak zadzwonić do Zdzisława i...

- Ty nie. Ja zadzwonię do Danuty.

Zadzwoniłam jeszcze tego samego dnia, z ławki pod blokiem, bo w mieszkaniu nie było gdzie porozmawiać. Danuta wysłuchała mnie do końca, a potem długo milczała.

- Jola, przecież my mamy pusty cały pokój po Kasi - powiedziała w końcu. - Dlaczego oni nic nie mówili?

- Bo twój mąż miał rację - odpowiedziałam. - A mój syn jest synem swojego ojca.

Zaśmiała się, trochę nerwowo. Obie wiedziałyśmy, o co chodzi.

Ale z teściem Grzesiek musiał porozmawiać sam. Postawiłam tylko ten jeden warunek. Pojechał w sobotę. Wrócił późno, cichy, z dwoma słoikami ogórków od Danuty. Zdzisław podobno nie powiedział "a nie mówiłem". Powiedział tylko, że trzeba będzie przestawić szafę.

Wyprowadzili się dwudziestego ósmego lutego. Antek od drugiego semestru poszedł do szkoły na Białołęce, do tej, do której i tak miał chodzić. Pierwszą noc przespałam we własnym łóżku i obudziłam się o trzeciej, bo było za cicho. Poszłam do kuchni po wodę, jak wtedy. Łóżko polowe stało złożone przy lodówce. Długo go nie chowałam.

W lipcu pojechałam na Białołękę obejrzeć ich mieszkanie. Pachniało farbą i świeżym drewnem. W największym pokoju, przy oknie, z widokiem na kawałek trawnika, stał fotel Ryśka. Ten z Grójeckiej. Przechował się w magazynie na Ursusie.

- Pomyślałem, że będziesz miała gdzie siedzieć, jak przyjedziesz - powiedział Grzesiek i znowu zrobił się czerwony na szyi.

Usiadłam. Domu nie da się zamienić u notariusza, to już wiem. Ale fotel stoi przy oknie, a ja nauczyłam się, w wieku sześćdziesięciu czterech lat, mówić synowi coś więcej niż "oczywiście".