Synowie od trzech lat namawiali, żebym sprzedała dom w Bieszczadach i przeniosła się do bloku - "mamo, sama w tych górach zwariujesz". W kwietniu dałam ogłoszenie na trzy pokoje dla turystów. Do października miałam czterdzieści dwie rezerwacje, dwie od kolegów syna z pracy. Na listopad syn zapytał, czy da się u mnie zarezerwować weekend.
- Mamo, a da się u ciebie zarezerwować weekend? Ten w połowie listopada.
Trzymałam telefon przyciśnięty brodą do ramienia, a w rękach poszewkę, którą właśnie naciągałam na poduszkę w pokoju od strony połoniny. Myślałam, że się przesłyszałam. To był Grzegorz. Mój starszy. Ten sam, który trzy lata temu, jeszcze przy stole po pogrzebie ojca, powiedział cicho, ale tak, żeby wszyscy słyszeli: "Mamo, sprzedajemy. Sama w tych górach zwariujesz".
- Zarezerwować? - powtórzyłam. - Grzesiu, to jest twój dom. Wsiadasz w auto i przyjeżdżasz.
- No właśnie nie wiem, czy jeszcze mam gdzie spać - zaśmiał się, ale jakoś krzywo. - Kuba z mojego działu mówi, że u ciebie wszystko zajęte do grudnia.
Usiadłam na nieposłanym łóżku. Wiedziałam, że ten telefon kiedyś zadzwoni. Nie wiedziałam tylko, z czym.
Kuba był u mnie w październiku, z dziewczyną. Miły chłopak, zjadł trzy porcje pierogów z kaszą i serem, a przy wyjeździe zrobił zdjęcie mnie przy kuchni kaflowej, bo powiedział, że mama mu nie uwierzy, że takie śniadania jeszcze gdzieś istnieją. Przyjechał z polecenia Pawła. A Paweł był w sierpniu, z żoną i dwoma psami, i to przy jego śniadaniu wszystko wyszło na jaw.
- Wójcik? - zapytał wtedy, kiedy pokazałam mu zdjęcie synów na kredensie. - Grzegorz Wójcik z Krakowa? Pani Danuto, przecież ja z nim siedzę biurko w biurko!
Poprosiłam go, żeby nic nie mówił. Spojrzał na mnie dziwnie, ale obiecał. I dotrzymał. Tylko że Kuba o niczym nie wiedział, a zdjęcie przy kuchni pokazał w pracy przy kawie całemu działowi.
- Mamo, dlaczego ty mi nic nie powiedziałaś? - Grzegorz już się nie śmiał. - Ja się dowiaduję od chłopaka z działu, że moja matka prowadzi pensjonat.
- Nie pensjonat, tylko trzy pokoje - poprawiłam odruchowo, jak kiedyś poprawiałam wypracowania. Trzydzieści lat uczyłam polskiego w szkole w Cisnej, takie rzeczy zostają w człowieku.
- Trzy pokoje, czterdzieści dwie rezerwacje - powiedział. - Kuba sprawdzał w kalendarzu.
Milczałam. Za oknem Smerek miał już na szczycie pierwszy szron, a w piecu trzaskało drewno, które jeszcze Staszek rąbał tamtej ostatniej jesieni.
Bo prawda była taka, że przez pierwszy rok po śmierci męża synowie mieli rację. Staszek był leśniczym, trzydzieści lat chodził po tych lasach, a dom zbudował sam, deska po desce, kiedy Grzesiek miał pięć lat, a Mirek dopiero się urodził. Kiedy go zabrakło, dom zrobił się za duży.
Piętro stało puste, bo chłopcy dawno mieszkali w Krakowie i we Wrocławiu. Ja chodziłam z kuchni do sypialni i z powrotem. Zimą potrafiłam do południa siedzieć w kurtce, bo nie chciało mi się rozpalać. Grzegorz przyjechał w grudniu bez zapowiedzi i tak mnie zastał - w kurtce, przy zimnej herbacie, z niezmytymi talerzami z poprzedniego dnia.
Od tamtej pory zaczęło się. Linki do mieszkań w Sanoku. Potem kawalerka w Krakowie, dwa przystanki od niego. "Mamo, tu masz przychodnię pod blokiem, sklep, apteka, a do lekarza w Bieszczadach zimą to jak na wyprawę". Mirek mówił to samo, tylko łagodniej. Nie byli źli. Bali się. Bali się telefonu, że matka leży gdzieś pod śniegiem, a oni są pięćset kilometrów dalej. Rozumiałam to. Tylko że w tych linkach do kawalerek nikt nie zapytał, czego ja się boję.
A ja bałam się bloku. Okna na okno sąsiada. Ciszy innej niż ta tutaj, bo tamta cisza nie miałaby w sobie ani lasu, ani Staszka.
W marcu Marysia z dołu, która od lat wynajmuje pokoje turystom, przyszła po pożyczkę mąki i powiedziała, patrząc na schody na górę:
- Danka, ty masz trzy pokoje, które się kurzą. A ja mam ludzi, których co weekend odsyłam, bo nie mam gdzie położyć.
Pomogła mi ze wszystkim. Zrobiła zdjęcia, założyła ogłoszenie w internecie, pojechała ze mną do gminy załatwić papiery. Pokazała, jak się odpisuje na wiadomości. W kwietniu, po Wielkanocy, przyjechała pierwsza para, nauczyciele z Łodzi. Pani przy śniadaniu powiedziała, że takiego chleba ze smalcem nie jadła od dzieciństwa. Tej nocy pierwszy raz od dwóch lat zasnęłam bez radia.
Synom nie powiedziałam. Wiedziałam, co usłyszę: obcy ludzie w domu, a jak cię okradną, a jak ktoś zrobi ci krzywdę. Latem nie przyjechali - Grzegorz z rodziną był w Chorwacji, Mirek zaczynał nową pracę. Dzwonili w niedziele. "Wszystko dobrze, mamo?". "Dobrze". I to była najprawdziwsza odpowiedź, jaką dałam im od trzech lat.
- Mamo, jesteś tam? - głos Grzegorza wrócił do mnie przez telefon.
- Jestem.
- Ja się nie gniewam. - Westchnął. - Kuba opowiadał, że śpiewałaś przy lepieniu pierogów. Że goście siedzieli z tobą w kuchni do północy. Ja... ja nie pamiętam, kiedy ostatnio słyszałem, jak śpiewasz.
- A po co ci ten weekend? - zapytałam. - Z Olą i dziećmi?
Długo nic nie mówił. Słyszałam, jak gdzieś w tle przejeżdża tramwaj.
- Sam - odpowiedział wreszcie. - Mamo, ja od pół roku nie śpię. Projekt za projektem, Ola mówi, że jestem jak nie ja. I wiesz, co mi przyszło do głowy, jak oglądałem to zdjęcie Kuby? Że to nie ty w tych górach zwariujesz. Że to ja wariuję w tym mieście.
Ścisnęłam poszewkę w ręku tak, że aż zabolały mnie palce. Mój syn, który zawsze wszystko wiedział najlepiej, który od trzech lat układał mi życie w kawalerce pod przychodnią, mówił do mnie głosem chłopca, który kiedyś przybiegał z płaczem, bo zgubił się w lesie za domem.
Otworzyłam zeszyt, w którym zapisuję rezerwacje. Połowa listopada. Wszystkie trzy pokoje zajęte - rodzina z Poznania z dwójką nastolatków i para emerytów z Opola, którzy byli już w czerwcu.
- Pokoje mam zajęte - powiedziałam. - Nie odwołam ludzi, Grzesiu, dałam słowo.
- Rozumiem - powiedział szybko. Za szybko.
- Ale w kuchni stoi kanapa, na której ojciec spał po nocnych obchodach. Rano trzeba narąbać drewna i pomóc mi przy śniadaniach. Pasuje?
Zaśmiał się. Tym razem prawdziwie.
Przyjechał w piątek wieczorem. Spał na kanapie przy piecu. W sobotę od siódmej rąbał drewno w tej samej kraciastej koszuli ojca, którą znalazł w szafie w sieni. Nastolatkom z Poznania pokazał ścieżkę na Smerek, którą chodził z ojcem, kiedy był w ich wieku. Przy śniadaniu podawał jajecznicę, a pani z Opola zapytała mnie szeptem, gdzie znalazłam takiego miłego pomocnika.
- To mój syn - powiedziałam. - Też był gościem.
W niedzielę, przy wyjeździe, zostawił na kredensie kopertę. Oddałam mu ją na podwórku. Nie przyjął, wcisnął mi z powrotem do kieszeni fartucha.
- Mamo, to jest za rezerwację - powiedział. - Na wiosnę. Tym razem zapisz mnie w zeszycie jak należy. I Mirka też, bo dzwonił wczoraj i pytał, czy jeszcze coś zostało na maj.
Stałam przy furtce, aż jego auto zniknęło za zakrętem na Wetlinę. Potem weszłam do kuchni, otworzyłam zeszyt i dopisałam ołówkiem: "Grzegorz i Mirek - maj - pokój od strony połoniny".
Nie zwariowałam w tych górach. Ale dopiero teraz zrozumiałam, że czasem trzeba ludziom zarezerwować miejsce, żeby w ogóle przyjechali.
